IJzer bij biggen: fundament van een sterke eerste levensfase
Tijdens onze recente studienamiddag in Reusel stond één boodschap centraal: de eerste levensfase bepaalt het verdere traject van de big. Geboortediarree, speenmanagement en vroege weerstand kwamen uitgebreid aan bod. Telkens keerden we terug naar dezelfde kern: wat in de eerste dagen fout loopt, draag je weken later nog mee. Binnen dat verhaal krijgt ijzersuppletie soms minder aandacht, terwijl het één van de meest bepalende basisfactoren is voor een goede start.
Een big start met een fysiologische achterstand
Een pasgeboren big beschikt over een zeer beperkte ijzervoorraad. De overdracht van ijzer via de placenta is namelijk heel minimaal en ook de biest (eerste melk) bevat weinig ijzer. Dat is een natuurlijk gegeven, geen managementfout.
Tegelijk groeit een big enorm snel. In drie weken tijd verviervoudigt het lichaamsgewicht van ongeveer 1,5kg naar 6kg. Die groeiversnelling vraagt een sterke aanmaak van rode bloedcellen en dus voldoende ijzer. De eigen voorraad raakt zo meestal al binnen drie tot vijf dagen uitgeput. Zonder suppletie ontstaat onvermijdelijk bloedarmoede.
Een big met bloedarmoede:
- oogt bleker
- groeit trager
- neemt minder actief deel aan de toom
- reageert gevoeliger op infectiedruk
Dat is geen spectaculair ziektebeeld, maar het ondergraaft wél de basis waarop uniformiteit en levensgroei gebouwd worden.
Waarom die eerste week zo bepalend is
Tijdens de studienamiddag benadrukten we dat de eerste levensfase tot tachtig procent van het uiteindelijke succes bepaalt. IJzer past exact in dat kader.
Een big die in de eerste week een tekort ontwikkelt, start al met een achterstand richting spenen. Die achterstand wordt zelden volledig ingehaald. Wanneer zo’n dier vervolgens ook nog de speenovergang moet doormaken, wordt de druk op weerstand en voeropname alleen maar groter.
Correcte ijzertoediening in de eerste levensdagen voorkomt dat stille verlies aan potentieel.
Eén gerichte injectie, grote impact
Omdat biggen nog geen efficiënte mechanismen hebben om zelf hun ijzertekort te compenseren, blijft injectie de meest betrouwbare methode. Meestal volstaat één toediening in de eerste dagen na geboorte, vaak gecombineerd met de andere standaardhandelingen in de kraamstal zoals oornummers en vaccinaties geven of eventuele castratie.
Het is een kleine ingreep met een disproportioneel groot effect op:
- vitaliteit
- groeikracht
- uniformiteit binnen de toom
- stabiliteit in de biggenstal
Wie inzet op een sterke start, kan dit onderdeel niet los zien van het geheel.
Aangepaste regelgeving vraagt duidelijke afspraken
Sinds kort mogen ijzersupplementen in zowel Nederland als België enkel nog op voorschrift van een dierenarts worden verkregen. Dat sluit aan bij de bredere verantwoordelijkheid rond diergeneesmiddelen.
Als voorschrijvende dierenarts dragen wij verantwoordelijkheid voor het gebruikte product. Wanneer op een bedrijf een ander ijzerpreparaat wordt toegediend dan het voorgeschreven middel, ontstaat er een risico op vlak van dosering, kwaliteit en opvolging. Daarom adviseren wij om te werken met de ijzersupplementen die wij zelf voorzien en mee opvolgen. Zo blijft de traceerbaarheid correct en kunnen we kwaliteit en effect blijven garanderen.
Kleine keuze, groot bedrijfsresultaat
Tijdens de studienamiddag werd het opnieuw duidelijk: kleine, gerichte managementkeuzes maken een groot verschil op bedrijfsniveau. IJzersuppletie lijkt daarbij vanzelfsprekend, maar het vormt effectief één van de fundamenten van een sterke eerste levensfase.
Wie het begin goed zet, plukt daar weken later de vruchten van.
